Што законот бара од Општина Битола и што ГрадО може (и не може) да провери од јавни извори
Прегледот се базира на ЗЈН (СВ 24/19, со измени вклучително СВ 13/2025) и пракса на класичниот јавен сектор. Нов закон може да ги промени праговите, затоа провери го датумот на објава пред правни дејствија.
Општина Битола е договорен орган во класичниот јавен сектор. За јавните набавки мора да ги почитува Законот за јавни набавки, подзаконските актови, годишниот план за јавни набавки, правилата за ЕСЈН и начелата на економичност, ефикасност и транспарентност.
Проценетата вредност ја диктира постапката. Вкупната вредност се пресметува при изготвување на годишниот план (чл. 39), не поединечно по фактура.
| Проценета вредност | Обврска |
|---|---|
| Под 1.000 € (стоки/услуги) | Без целосна постапка; квартална јавна евиденција на ЕСЈН; вкупно под праг max. 12.000 € годишно |
| 1.000 – 10.000 € | Набавка од мала вредност: оглас мин. 7 дена на ЕСЈН или електронски пазар (чл. 48) |
| до 70.000 € (стоки/услуги) | Поедноставена отворена постапка, мин. 15 дена (чл. 49) |
| Над праговите за поедноставена | Отворена и повисоки постапки, подолги рокови и објавување (чл. 50 и натаму) |
Набавките под законските прагови не бараат целосна тендерска постапка како поголемите договори, но мора да се водат економично (чл. 3–4).
Договорниот орган ги внесува во квартална евиденција јавно достапна на ЕСЈН (чл. 40 ст. 5). Вкупната вредност на сите такви набавки не смее да надмине 12.000 € во тековната година (чл. 40 ст. 6).
Практиката со неколку ценовни понуди (често три фактури или профактури) за доказ на економичност е типична во општинските интерни акти, но бројот „3“ не е пропишан во самиот ЗЈН. За проверка барај квартален упис на ЕСЈН, не само плаќања во Open Finance.
Законот забранува вештачко делење на една потреба на повеќе помали договори за да се избегне постапка (чл. 40 ст. 3) и занижување на проценетата вредност (ст. 2).
Пример: набавка од 5.000 € не смее намерно да се подели на пет договори од по 1.000 € за да се избегне тендер. Сродните потреби се планираат во годишниот план; вкупната проценета вредност ја одредува постапката.
Групи што го активираат индикаторот: 1, со вкупно 3 договори. Проверени се 1108 договори со матичен број на изведувач.
Групирањето е по матичен број, не по име. Вредностите во регистарот се со ДДВ, а прагот во законот е без ДДВ, затоа групата е повод за проверка, не заклучок.
Годишен план за јавни набавки (bitola.gov.mk и ЕСЈН), огласи и известувања за постапки над прагот, квартална евиденција за набавки под прагот, известувања за склучени договори каде што законот го бара. ГрадО ги спојува отворените набавки, e-nabavki и исплати, но не ги заменува досието на ЕСЈН.
Заинтересирани лица можат да поднесат жалба до Државната комисија за жалби по јавни набавки. Бирото за јавни набавки врши управна контрола на поголеми вредности. Државниот завод за ревизија ја ревидира расходливоста на јавните набавки.
ГрадО е независен граѓански проект. За правни дејства консултирај службено гласило и надлежни институции.